Przemoc w rodzinie – Procedura Niebieskiej Karty

Nawiązując do trwającego od 19 lutego 2018 roku Wielickiego Tygodnia Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem,  zwracamy Państwa uwagę, by reagować  na przemoc w rodzinie.

Wg różnych definicji przemoc w rodzinie  to zamierzone i wykorzystujące przewagę sił działanie skierowane przeciwko członkom rodziny, które narusza ich prawa osobiste, powodując cierpienie i szkody. Do przemocy domowej może dojść w każdej rodzinie, niezależnie od jej statusu społecznego i materialnego czy też poziomu wykształcenia członków rodziny. Istnieje wiele definicji przemocy w rodzinie,  jednak bez względu na obszar, którego dotyczy w każdej z nich powtarzają się pewne stałe cechy towarzyszące temu zjawisku. Charakterystyczne dla przemocy domowej jest celowe wyrządzanie komuś krzywdy, godzenie w jego osobistą wolność, naruszenie praw i dóbr osobistych. Przemoc w rodzinie jest działaniem zamierzonym, intencjonalnym i świadomym, w którym mamy do czynienia z przewagą sił ze strony osoby stosującej. Działanie takie wywołuje cierpienie i szkody, wykracza poza normy i zasady relacji międzyludzkich. Przemoc w rodzinie nie pojawia się znienacka, jest długotrwałym procesem wyróżniającym się cyklicznością i eskalacją. Niezatrzymana przemoc przybiera na sile, jest zjawiskiem zależnym od udziału człowieka.  Każdy człowiek ma prawo do życia w środowisku rodzinnym wolnym od przemocy. Osoba  dotknięta przemocą w rodzinie nie może być o nią obwiniana, ma prawo do pomocy prawnej, socjalnej psychologicznej i medycznej.

By skutecznie reagować na przemoc i udzielać kompleksowej pomocy rodzinie dotkniętej przemocą w 2010 roku wprowadzono w życie na mocy ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie procedurę „Niebieskiej Karty”   oraz  w 2011 roku  wprowadzono rozporządzenie Rady Ministrów szczegółowo opisujące  przebieg procedury oraz wzory formularzy „Niebieskiej Karty”

Procedura "Niebieskiej Karty" to instytucjonalne narzędzie służące do przeciwdziałania przemocy w rodzinie,  obejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez przedstawicieli jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, policji, oświaty i ochrony zdrowia, w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie.

Celem realizacji procedury Niebieskiej Karty  jest dobro i bezpieczeństwo osób doznających przemocy w rodzinie, ale także skuteczna współpraca przedstawicieli różnych instytucji, które są zobowiązane do reagowania w przypadku wystąpienia przemocy w rodzinie.

Obecne rozwiązanie pozwala na to, aby raz ujawniony czy zgłoszony fakt występowania przemocy w rodzinie uruchomił interdyscyplinarną pomoc. W praktyce oznacza to, że osoba dotknięta przemocą nie musi samodzielnie zgłaszać się do różnych instytucji celem uzyskania pomocy. To przedstawiciele instytucji zwrócą się do niej z ofertą pomocy.  Wspólnie uzgodniony plan działania będzie zawierał także propozycje oddziaływań wobec osoby stosującej przemoc, bo od zmiany zachowania tej osoby zależy bezpieczeństwo i dobro rodziny.

Procedurę Niebieskiej Karty rozpoczyna ta służba/instytucja, która pierwsza powzięła informację o podejrzeniu zaistnienia przemocy w rodzinie, może to być policja, pomoc społeczna, służba zdrowia, oświata, gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych. Procedurę Niebieskiej Karty rozpoczyna się od wypełnienia formularza „Niebieska Karta – A” który zawiera dane osoby co do której istnieje podejrzenie,że jest dotknięta przemocą w rodzinie i dane osoby co do której istnieje podejrzenie,że stosuje przemoc w rodzinie oraz informację o formach ,  czasie, miejscu   i  świadkach przemocy w rodzinie.

Oryginał „Niebieskiej Karty - A” zostaje w ciągu 7 dni przekazany do przewodniczącego  zespołu interdyscyplinarnego ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie, który w ciągu 3 dni przekazuje informacje o fakcie wpłynięcia Karty -A pozostałym członkom zespołu, po czym powołuje grupę roboczą, która zajmuje się tą konkretną sprawą dotyczącą podejrzenia występowania przemocy w rodzinie.  Najważniejszym elementem procedury jest zapewnienie bezpieczeństwa osobie pokrzywdzonej. Dlatego przedstawiciele instytucji uczestniczących w procedurze w pierwszej kolejności  oceniają zagrożenie wystąpienia kolejnych aktów przemocy.  W uzasadnionych przypadkach zostają podjęte kroki prawne, służące odizolowaniu sprawcy przemocy od rodziny poprzez nakaz opuszczenia  wspólnego mieszkania, zakaz zbliżania się i kontaktowania z pokrzywdzonymi, dozór policji czy wreszcie tymczasowe aresztowanie. O zastosowaniu tych środków decyduje prokurator lub  sędzia na wniosek osoby dotkniętej przemocą  lub instytucji uczestniczących  w procedurze „Niebieskiej Karty”

Najważniejszym elementem procedury Niebieskiej Karty” jest uświadomienie osobie dotkniętej przemocą w rodzinie że :

  • za przemoc odpowiada osoba ją stosująca;
  • nikt nie ma prawa krzywdzić innych, niezależnie od powodów, które go do tego skłoniły;
  • prawo chroni każdego w jego domu;
  • osoby doznające przemocy we własnym domu nie są same – wiele osób i instytucji może i chce zaangażować się w ich ochronę;
  • osoby dorosłe odpowiadają za bezpieczeństwo dzieci i innych osób zależnych ( chorych, niepełnosprawnych) nawet jeśli same ich nie krzywdzą !

Na terenie miasta i gminy Wieliczka  znajdują się osoby i instytucje zajmujące się  udzielaniem pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie :

  • Gminny Zespół Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w Wieliczce – pełniący dyżur dla mieszkańców w każdy czwarty czwartek miesiąca w siedzibie MGOPS ul. Pocztowa 1, pok. nr 9 w godzinach od 12.00 – 16.00;
  • Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wieliczce ul. Sienkiewicza 26 i 34;
  • Komenda Powiatowa Policji w Wieliczce ul. Jedynaka 30a;
  • Kuratorzy Sądowi przy Sądzie Rejonowym IV Wydziale Rodzinnym i Nieletnich w Wieliczce pl. Kościuszki 2;
  • Kuratorzy Sądowi dla dorosłych przy Sądzie Rejonowym II Wydział Karny
    pl. Kościuszki 2
  • Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Wieliczce
    ul. Pocztowa 1;
  • Prokuratura Rejonowa w Wieliczce ul. dr. T. Żywca 1;
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Wieliczce, Punkt Interwencji Kryzysowej
    ul. Daniłowicza 12;
  • Ambulatorium Opieki Całodobowej ul. Grottgera

Krakowskie Pogotowie Ratunkowe – Oddział nr 5 Wieliczka ul. Szpunara 20